Του.Αγίου Παϊσίου Αγιορείτου 

Γέροντα, πῶς ἕνας ἄνθρωπος ἀλλάζει σὲ ἕναν μήνα, καὶ ἄλλος ἀγωνίζεται χρόνια καὶ προκοπὴ δὲν κάνει;

– Ἐσεῖς τί λέτε; Πῶς γίνεται αὐτό;

– Γέροντα, μοῦ λέει ὁ λογισμὸς πώς, ἂν ὁ ἄνθρωπος ταπεινωθῆ καὶ ζητήση τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, τὸν βοηθάει ὁ Θεὸς καὶ προόδευε.

– Αὐτὸ εἶναι. Ταπείνωση χρειάζεται. Πνευματικὴ πρόοδος ὑπάρχει ὅπου ὑπάρχει πολλὴ ταπείνωση.Ὅσοι βρῆκαν τὸν δρόμο τῆς ταπεινοφροσύνης, προχωροῦν στὴν πνευματικὴ ζωὴ σύντομα, σταθερὰ καὶ χωρὶς κόπο. Ἀκόμη δὲν ἔχουμε καταλάβει τὴν ταπείνωση,αὐτὴν τὴν μεγάλη δύναμη! Ὅλη ἡ πρόοδος ἐκεῖ βρίσκεται. Ὅ σο κανεὶς ταπεινώνεται,τόσο χαριτώνεται ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ τόσο πιὸ πολὺ προοδεύει. Πόση δύναμη ἔχει ἡ ταπείνωση, καὶ ὅμως δὲν τὴν ἀξιοποιοῦν οἱ ἄνθρωποι!– Γέροντα, μιὰ ταπεινὴ ψυχὴ ἔχει πιὸ εὔκολο πνευματικὸ ἀγώνα;– Καὶ βέβαια, γιατὶ ὁ ταπεινὸς μὲ λίγο σπρώξιμο τρέχει πολύ. Πάρε μιὰ μπίλια· κάν ̓ την ἔτσι, κυλάει· κάν ̓ την ἀλλιῶς, πάλι κυλάει, γιατὶ δὲν ἔχει ἐξογκώματα, γιὰ νὰ σκαλώνη.– Γέροντα, ὑπάρχει περίπτωση προσπαθώντας κανεὶς νὰ καλλιεργήση τὴν ταπείνωση νὰ ταπεινώνη συνέχεια τὸν ἑαυτό του καὶ τελικὰ νὰ πέση στὴν ἀπόγνωση;– Ὄχι, γιατὶ ἡ πραγματικὴ ταπείνωση φέρνει ἐλπίδα, ὄχι ἀπελπισία.Ἀπελπισία φέρνει ὁ ἐγωισμός, γιατὶ ὁ ἐγωιστὴς στηρίζεται στὸν ἑαυτό του, ἐνῶ ὁ ταπεινὸς ἐλπίζει στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Μέσα ἀπὸ τὴν συντριβὴ τῆς ταπεινώσεως σιγὰ‐σιγὰ ἀναπτύσσεται ὁ πνευματικὸς ἄνθρωπος. Ὅλη ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου μετὰ εἶναι ἕνας μεγάλος καὶ φιλότιμος ἀγώνας, ἀλλὰ πάντα προχωρεῖ μὲ μεγάλη ἐλπίδα στὸν Θεό, ἀπογοητευμένος ἀπὸ τὸν ἑαυτό του μὲ τὴν καλὴ ἔννοια, ἀπογοητευμένος δηλαδὴ ἀπὸ τὸ ἐγώ του.– Γέροντα, τὴν ἐλπίδα στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ τὴν νιώθει καὶ ἕνας ἄνθρωπος ποὺδὲν ἔχει καλὴ πνευματικὴ κατάσταση;

– Καὶ ποῦ ξέρει κανεὶς ἂν ἔχει καλὴ πνευματικὴ κατάσταση; Ὁ ἄνθρωπος ἕνα μόνον μπορεῖ νὰ ξέρη: ὅτι δὲν ἔχει καλὴ πνευματικὴ κατάσταση. Ἀκόμη καὶ νὰ ἔχη,δὲν τὴν βλέπει, ἐπειδὴ καὶ τότε μόνον τὴν ἁμαρτωλότητά του βλέπει. Γιατὶ ὅποιος ἀγωνίζεται γιὰ τὴν πρόοδο τὴν πνευματική, ποτὲ δὲν βλέπει τὴν πρόοδό του· μόνον τὶς πτώσεις του βλέπει.

Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Ε’«Πάθη καὶ Ἀρετὲς» ‐ 100 ‐