– Γέροντα, μερικοὶ λένε ὅτι, ὅταν ἕνα ἐλάττωμα εἶναι στὴν δομὴ τοῦ ἀνθρώπου, δὲν διορθώνεται.
– Ξέρεις τί γίνεται; μερικοὺς τοὺς συμφέρει νὰ λένε ὅτι κάποιο ἐλάττωμα
ὀφείλεται στὴν δομή τους, γιατὶ ἔτσι δικαιολογοῦν τὸν ἑαυτό τους καὶ δὲν κάνουν
καμμιὰ προσπάθεια νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ αὐτό. «Ἐμένα, λένε, δὲν μοῦ ἔδωσε
χαρίσματα ὁ Θεός! Τί φταίω ἐγώ; Γιατί μοῦ ζητοῦν πράγματα πάνω ἀπὸ τὶς δυνάμεις
μου;»! Ὁ πότε ἀραλίκι μετά. Δικαιολογοῦν τὸν ἑαυτό τους, ἀναπαύουν τὸν λογισμό
τους καὶ βαδίζουν μὲ τὸν χαβᾶ τους. Ἂν ποῦμε: «αὐτὰ εἶναι κληρονομικά, τὰ ἄλλα
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Ε’ «Πάθη καὶ Ἀρετὲς» ‐ 810 ‐
εἶναι τοῦ χαρακτήρα μου», πῶς θὰ διορθωθοῦμε; Αὐτὴ ἡ ἀντιμετώπιση διώχνει τὴν
πνευματικὴ λεβεντιά.
– Ναί, Γέροντα, ἀλλά...
– Πάλι «ἀλλά»; Τί εἶσαι ἐσύ, βρὲ παιδάκι μου; Σὰν χέλι ξεγλιστρᾶς. Συνέχεια
δικαιολογεῖσαι.
– Γέροντα, ἐσκεμμένα τὸ κάνω;
– Δὲν λέω ὅτι τὸ κάνεις ἐσκεμμένα, ἀλλά, ἐνῶ ὁ Θεὸς σὲ προίκισε μὲ τόσο
μυαλὸ καὶ εἶσαι σπίρτο, πανέξυπνη, δὲν καταλαβαίνεις πόσο κακὸ εἶναι ἡ
δικαιολογία! Ἕνα τόσο δὰ κεφαλάκι νὰ ἔχη τόσο μυαλό, καὶ νὰ μὴν τὸ καταλαβαίνη!
Παρατήρησα ὅτι μερικοί, ἐνῶ εἶναι ἔξυπνοι καὶ καταλαβαίνουν ποιό εἶναι τὸ
σωστό, ὑποστηρίζουν τὸ λανθασμένο, ἐπειδὴ αὐτὸ τοὺς βολεύει, καὶ ἔτσι
δικαιολογοῦν τὰ πάθη τους. Ἄλλοι πάλι δὲν δικαιολογοῦν τὸν ἑαυτό τους, ἀλλὰ μὲ
τὸν λογισμὸ ὅτι ὑπάρχει κάτι ἀδιόρθωτο στὸν χαρακτήρα τους πέφτουν στὴν
ἀπελπισία. Ὁ διάβολος ἔτσι κάνει: τὸν ἕναν τὸν ἐμποδίζει ἀπὸ τὴν πνευματικὴ
πρόοδο μὲ τὴν δικαιολογία τοῦ ἑαυτοῦ του, τὸν ἄλλον τὸν πιάνει μὲ τὴν
ὑπερευαισθησία καὶ τὸν ρίχνει στὴν ἀπόγνωση.
Γιὰ νὰ κοπῆ ἕνα πάθος, πρέπει νὰ μὴ δικαιολογῆ ὁ ἄνθρωπος τὸν ἑαυτό του,
ἀλλὰ νὰ ταπεινώνεται. Ἂν λ.χ. λέη: «ἐγὼ δὲν ἔχω ἀγάπη στὴν φύση μου, ἐνῶ ὁ ἄλλος
ἔχει» κ αὶ δὲν ἀγωνίζεται νὰ ἀποκτήση, πῶς θὰ προκόψη; Χωρὶς ἀγώνα δὲν γίνεται
προκοπή. Δὲν ἔχετε διαβάσει στὰ Πατερικὰ βιβλία πόσα ἐλαττώματα εἶχαν μερικοὶ
Πατέρες καὶ σὲ τί πνευματικὰ μέτρα ἔφθασαν; Ξεπέρασαν ἄλλους ποὺ εἶχαν πολλὲς
ἀρετές. Νά, ὁ Ἀββᾶς Μωυσῆς ὁ Αἰθίοπας667, ἕνας τόσο μεγάλος ἐγκληματίας, σὲ τί
κατάσταση ἔφθασε! Τί κάνει ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ!
Κατὰ τὸν λογισμό μου αὐτὸς ποὺ ἔχει κακὲς κληρονομικὲς καταβολὲς καὶ
ἀγωνίζεται νὰ ἀποκτήση ἀρετές, θὰ ἔχη πιὸ πολὺ μισθὸ ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ
κληρονόμησε ἀπὸ τοὺς γονεῖς του ἀρετὲς καὶ δὲν χρειάζεται νὰ ἀγωνισθῆ, γιὰ νὰ τὶς
ἀποκτήση. Γιατὶ ὁ ἕνας τὰ βρῆκε ὅλα ἕτοιμα, ἐνῶ ὁ ἄλλος ἀγωνίσθηκε σκληρά, γιὰ νὰ
τὰ ἀποκτήση. Βλέπεις, καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκτιμοῦν περισσότερο ἐκεῖνα τὰ παιδιὰ ποὺ
βρῆκαν χρέη ἀπὸ τοὺς γονεῖς τους καὶ ἀγωνίσθηκαν σκληρὰ ὄχι μόνον νὰ τὰ
ἐξοφλήσουν, ἀλλὰ καὶ νὰ δημιουργήσουν περιουσία, παρὰ ὅσα βρῆκαν περιουσία ἀπὸ
τοὺς γονεῖς τους καὶ τὴν διατήρησαν.
Ἡ ἀποκάλυψη τῶν παθῶν
– Γέροντα, ταλαιπωροῦμαι ἀπὸ τὰ πάθη μου.
– Καταλαβαίνεις ὅτι ὑπάρχουν μέσα σου πάθη;
– Μερικὲς φορὲς τὸ καταλαβαίνω.
– Αὐτὸ εἶναι καλό· ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀναγνωρίζη ὅτι ἔχει πάθη, ταπεινώνεται,
ὁπότε ἔρχεται ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ.
– Στενοχωριέμαι ὅμως ποὺ συνέχεια σφάλλω.
– Νὰ χαίρεσαι ποὺ συνέχεια σφάλλεις, γιατὶ ἔχεις ὑπερηφάνεια καὶ ἔτσι
ταπεινώνεσαι. «Θεέ μου, αὐτὴ εἶμαι, νὰ λές. Βοήθησέ με. Ἂν δὲν μὲ βοηθήσης Ἐσύ,
667 Βλ. Τὸ Γεροντικόν, Ἀββᾶς Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος κβ´, ἐκδ. «Ἀστήρ», Ἀθῆναι 1981, σ. 68.
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Ε’ «Πάθη καὶ Ἀρετὲς» ‐ 811 ‐
τίποτε δὲν μπορῶ νὰ κάνω». Μὴν ἀπελπίζεσαι. Ὅταν σφάλλουμε, ξεσκεπάζεται ὁ
πραγματικὸς ἑαυτός μας, τὸν γνωρίζουμε καὶ προσπαθοῦμε νὰ διορθωθοῦμε. Μὲ
αὐτὸν τὸν τρόπο προχωροῦμε θετικὰ καὶ δὲν ζοῦμε μὲ ψευδαισθήσεις ὅτι πᾶμε καλά.
Ἐγὼ χαίρομαι, ὅταν ἐκδηλώνεται μιὰ ἀδυναμία μου, ὅταν ξεφυτρώνουν τὰ πάθη μου.
Ἐὰν δὲν ξεφύτρωναν, θὰ νόμιζα ὅτι ἁγίασα, ἐνῶ οἱ σπόροι τῶν παθῶν θὰ ἦταν
κρυμμένοι στὴν καρδιά μου. Ἔτσι κι ἐσύ, ὅταν θυμώσης ἢ πέσης στὴν κατάκριση, θὰ
στενοχωρηθῆς φυσικά, γιατὶ ἔπεσες, ἀλλὰ πρέπει νὰ χαρῆς κιόλας, γιατὶ ἐκδηλώθηκε
ἡ ἀδυναμία σου, ὁπότε θὰ ἀγωνισθῆς νὰ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ αὐτήν.

Ἡ προσευχὴ καὶ τὰ μνημόσυνα γιὰ τοὺς κεκοιμημένους
1 Ἔκφραση τῆς τουρκικῆς γλώσσας ποὺ σημαίνει «δὲν ὑπάρχει ὄφελος, δὲν ὑπάρχει
χαΐρι».
2 Λουκ. 23, 32‐33 καὶ 39‐43.
3 Ματθ. 3, 2 καὶ 4, 17· βλ. καὶ Ματθ. 10, 7· Μάρκ. 1, 15· Λουκ. 10, 9 καὶ 11.
4 Μὲ τὸ «ἐμᾶς» ὁ Γέροντας ἐννοεῖ τὴν σύνολη ἀνθρωπότητα.
5 Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος στὸ ἔργο του «Μελέτη περὶ τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς καὶ περὶ τῶν
ἱερῶν μνημοσύνων», ἐκδ. Βασ. Ρηγοπούλου, Θεσσαλονίκη 1973, σ. 202, γράφει ὡς συμπέρασμα
τῶν ὅσων ἀνέπτυξε βάσει τῶν σχετικῶν μαρτυριῶν τῶν Ἁγίων Πατέρων: «Ἐξ ὅλων δὴ τούτων
δῆλον γίνεται, ὅτι ἡ ψυχὴ μετὰ θάνατον ἀδυνατεῖ νὰ κάμη τι ἔργον σωτηριῶδες καὶ νὰ
ἀπαλλαγῆ τῶν τοῦ ᾍδου ἀλύτων δεσμῶν, καὶ ὅτι μόνον αἱ θεῖαι λειτουργίαι, αἱ προσευχαὶ τῶν
οἰκείων, τῶν δικαίων, αἱ ὑπὲρ αὐτῶν γινόμεναι καὶ αἱ ἐλεημοσύναι γίνονται πρόξενοι σωτηρίας
καὶ ἐλευθερίας ἀπὸ τῶν δεσμῶν τοῦ ᾍδου».
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Δ’ «Οἰκογενειακή Ζωή» ‐ 758 ‐
– Γέροντα, οἱ ὑπόδικοι νεκροὶ μποροῦν νὰ προσεύχωνται;
– Ἔρχονται σὲ συναίσθηση καὶ ζητοῦν βοήθεια, ἀλλὰ δὲν μποροῦν νὰ
βοηθήσουν τὸν ἑαυτό τους. Ὅσοι βρίσκονται στὸν Ἅδη μόνον ἕνα πράγμα θὰ ἤθελαν
ἀπὸ τὸν Χριστό: νὰ ζήσουν πέντε λεπτά, γιὰ νὰ μετανοήσουν. Ἐμεῖς ποὺ ζοῦμε,
ἔχουμε περιθώρια μετανοίας, ἐνῶ οἱ καημένοι οἱ κεκοιμημένοι δὲν μποροῦν πιὰ μόνοι
τους νὰ καλυτερεύσουν τὴν θέση τους, ἀλλὰ περιμένουν ἀπὸ μᾶς βοήθεια. Γι᾿ αὐτὸ
ἔχουμε χρέος νὰ τοὺς βοηθοῦμε μὲ τὴν προσευχή μας.
Μοῦ λέει ὁ λογισμὸς ὅτι μόνον τὸ δέκα τοῖς ἑκατὸ ἀπὸ τοὺς ὑπόδικους νεκροὺς
βρίσκονται σὲ δαιμονικὴ κατάσταση καί, ἐκεῖ ποὺ εἶναι, βρίζουν τὸν Θεό, ὅπως οἱ
δαίμονες. Δὲν ζητοῦν βοήθεια, ἀλλὰ καὶ δὲν δέχονται βοήθεια. Γιατί, τί νὰ τοὺς κάνη ὁ
Θεός; Σὰν ἕνα παιδὶ ποὺ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν πατέρα του, σπαταλάει ὅλη τὴν
περιουσία του καὶ ἀπὸ πάνω βρίζει τὸν πατέρα του. Ἔ, τί νὰ τὸ κάνη αὐτὸ ὁ πατέρας
του; Οἱ ἄλλοι ὅμως ὑπόδικοι, ποὺ ἔχουν λίγο φιλότιμο, αἰσθάνονται τὴν ἐνοχή τους,
μετανοοῦν καὶ ὑποφέρουν γιὰ τὶς ἁμαρτίες τους. Ζητοῦν νὰ βοηθηθοῦν καὶ
βοηθιοῦνται θετικὰ μὲ τὶς προσευχὲς τῶν πιστῶν. Τοὺς δίνει δηλαδὴ ὁ Θεὸς μιὰ
εὐκαιρία, τώρα ποὺ εἶναι ὑπόδικοι, νὰ βοηθηθοῦν μέχρι νὰ γίνη ἡ Δευτέρα Παρουσία.
Καὶ ὅπως σ᾿ αὐτὴν τὴν ζωή, ἂν κάποιος εἶναι φίλος μὲ τὸν βασιλιά, μπορεῖ νὰ
μεσολαβήση καὶ νὰ βοηθήση ἕναν ὑπόδικο, ἔτσι καὶ ἂν εἶναι κανεὶς «φίλος» μὲ τὸν
Θεό, μπορεῖ νὰ μεσολαβήση στὸν Θεὸ μὲ τὴν προσευχή του καὶ νὰ μεταφέρη τοὺς
ὑπόδικους νεκροὺς ἀπὸ τὴν μιὰ «φυλακὴ» σὲ ἄλλη καλύτερη, ἀπὸ τὸ ἕνα
«κρατητήριο» σὲ ἕνα ἄλλο καλύτερο. Ἢ ἀκόμη μπορεῖ νὰ τοὺς μεταφέρη καὶ σὲ
«δωμάτιο» ἢ σὲ «διαμέρισμα».
Ὅπως ἀνακουφίζουμε τοὺς φυλακισμένους μὲ ἀναψυκτικὰ κ.λπ. ποὺ τοὺς
πηγαίνουμε, ἔτσι καὶ τοὺς νεκροὺς τοὺς ἀνακουφίζουμε μὲ τὶς προσευχὲς καὶ τὶς
ἐλεημοσύνες ποὺ κάνουμε γιὰ τὴν ψυχή τους. Οἱ προσευχὲς τῶν ζώντων γιὰ τοὺς
κεκοιμημένους καὶ τὰ μνημόσυνα εἶναι ἡ τελευταία εὐκαιρία ποὺ δίνει ὁ Θεὸς στοὺς
κεκοιμημένους νὰ βοηθηθοῦν, μέχρι νὰ γίνη ἡ τελικὴ Κρίση. Μετὰ τὴν δίκη δὲν θὰ
ὑπάρχη πλέον δυνατότητα νὰ βοηθηθοῦν.
Ὁ Θεὸς θέλει νὰ βοηθήση τοὺς κεκοιμημένους, γιατὶ πονάει γιὰ τὴν σωτηρία
τους, ἀλλὰ δὲν τὸ κάνει, γιατὶ ἔχει ἀρχοντιά. Δὲν θέλει νὰ δώση δικαίωμα στὸν
διάβολο νὰ πῆ: «Πῶς τὸν σώζεις αὐτόν, ἐνῶ δὲν κοπίασε;». Ὅταν ὅμως ἐμεῖς
προσευχώμαστε γιὰ τοὺς κεκοιμημένους, Τοῦ δίνουμε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνη.
Περισσότερο μάλιστα συγκινεῖται ὁ Θεός, ὅταν κάνουμε προσευχὴ γιὰ τοὺς
κεκοιμημένους παρὰ γιὰ τοὺς ζῶντες.
Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει τὰ κόλλυβα, τὰ μνημόσυνα. Τὰ μνημόσυνα
εἶναι ὁ καλύτερος δικηγόρος γιὰ τὶς ψυχὲς τῶν κεκοιμημένων. Ἔχουν τὴν δυνατότητα
καὶ ἀπὸ τὴν κόλαση νὰ βγάλουν τὴν ψυχή. Κι ἐσεῖς σὲ κάθε Θεία Λειτουργία νὰ
διαβάζετε κόλλυβο γιὰ τοὺς κεκοιμημένους. Ἔχει νόημα τὸ σιτάρι. «Σπείρεται ἐν
φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ»6, λέει ἡ Γραφή. Στὸν κόσμο μερικοὶ βαριοῦνται νὰ
βράσουν λίγο σιτάρι καὶ πηγαίνουν στὴν ἐκκλησία σταφίδες, κουραμπιέδες,
κουλουράκια, γιὰ νὰ τὰ διαβάσουν οἱ ἱερεῖς. Καὶ βλέπεις, ἐκεῖ στὸ Ἅγιον Ὄρος κάτι
γεροντάκια τὰ καημένα σὲ κάθε Θεία Λειτουργία κάνουν κόλλυβο καὶ γιὰ τοὺς
κεκοιμημένους καὶ γιὰ τὸν Ἅγιο ποὺ γιορτάζει, γιὰ νὰ ἔχουν τὴν εὐλογία του.
6 Α´ Κορ. 15, 42.
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Δ’ «Οἰκογενειακή Ζωή» ‐ 759 ‐
– Γέροντα, αὐτοὶ ποὺ ἔχουν πεθάνει πρόσφατα ἔχουν μεγαλύτερη ἀνάγκη ἀπὸ
προσευχή;
– Ἔμ, ὅταν μπαίνη κάποιος στὴν φυλακή, στὴν ἀρχὴ δὲν δυσκολεύεται πιὸ
πολύ; Νὰ κάνουμε προσευχὴ γιὰ τοὺς κεκοιμημένους ποὺ δὲν εὐαρέστησαν στὸν Θεό,
γιὰ νὰ κάνη κάτι καὶ γι᾿ αὐτοὺς ὁ Θεός. Ἰδίως, ὅταν ξέρουμε ὅτι κάποιος ἦταν σκληρὸς
– θέλω νὰ πῶ, ὅτι φαινόταν σκληρός, γιατὶ μπορεῖ νὰ νομίζουμε ὅτι ἦταν σκληρός,
ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα νὰ μὴν ἦταν – καὶ εἶχε καὶ ἁμαρτωλὴ ζωή, τότε νὰ
κάνουμε πολλὴ προσευχή, Θεῖες Λειτουργίες, Σαρανταλείτουργα γιὰ τὴν ψυχή του
καὶ νὰ δίνουμε ἐλεημοσύνη7 σὲ φτωχοὺς γιὰ τὴν σωτηρία τῆς ψυχῆς του, γιὰ νὰ
εὐχηθοῦν οἱ φτωχοὶ «ν᾿ ἁγιάσουν τὰ κόκκαλά του», ὥστε νὰ καμφθῆ ὁ Θεὸς καὶ νὰ
τὸν ἐλεήση. Ἔτσι, ὅ,τι δὲν ἔκανε ἐκεῖνος, τὸ κάνουμε ἐμεῖς γι᾿ αὐτόν. Ἐνῶ ἕνας
ἄνθρωπος ποὺ εἶχε καλωσύνη, ἀκόμη καὶ ἂν ἡ ζωή του δὲν ἦταν καλή, ἐπειδὴ εἶχε
καλὴ διάθεση, μὲ λίγη προσευχὴ πολὺ βοηθιέται.
Ἔχω ὑπ ὄψιν μου γεγονότα ποὺ μαρτυροῦν πόσο οἱ κεκοιμημένοι βοηθιοῦνται
μὲ τὴν προσευχὴ πνευματικῶν ἀνθρώπων. Κάποιος ἦρθε στὸ Καλύβι καὶ μοῦ εἶπε μὲ
κλάματα: «Γέροντα, δὲν ἔκανα προσευχὴ γιὰ κάποιον γνωστό μου κεκοιμημένο καὶ
μοῦ παρουσιάσθηκε στὸν ὕπνο μου. ʺΕἴκοσι μέρες, μοῦ εἶπε, ἔχεις νὰ μὲ βοηθήσης· μὲ
ξέχασες καὶ ὑποφέρωʺ. Πράγματι, μοῦ λέει, ἐδῶ καὶ εἴκοσι μέρες εἶχα ξεχασθῆ μὲ
διάφορες μέριμνες καὶ οὔτε γιὰ τὸν ἑαυτό μου δὲν προσευχόμουν».
– Ὅταν, Γέροντα, πεθάνη κάποιος καὶ μᾶς ζητήσουν νὰ προσευχηθοῦμε γι᾿
αὐτόν, εἶναι καλὸ νὰ κάνουμε κάθε μέρα ἕνα κομποσχοίνι μέχρι τὰ σαράντα;
– Ἅμα κάνης κομποσχοίνι γι᾿ αὐτόν, βάλε καὶ ἄλλους κεκοιμημένους. Γιατί νὰ
πάη μιὰ ἁμαξοστοιχία στὸν προορισμό της μὲ ἕναν μόνον ἐπιβάτη, ἐνῶ χωράει καὶ
ἄλλους; Πόσοι κεκοιμημένοι ἔχουν ἀνάγκη οἱ καημένοι καὶ ζητοῦν βοήθεια καὶ δὲν
ἔχουν κανέναν νὰ προσευχηθῆ γι᾿ αὐτούς! Μερικοὶ κάθε τόσο κάνουν μνημόσυνο
μόνο γιὰ κάποιον δικό τους. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο δὲν βοηθιέται οὔτε ὁ δικός τους, γιατὶ
ἡ προσευχή τους δὲν εἶναι τόσο εὐάρεστη στὸν Θεό. Ἀφοῦ τόσα μνημόσυνα ἔκαναν γι᾿
αὐτόν, ἂς κάνουν συγχρόνως καὶ γιὰ τοὺς ξένους.
– Γέροντα, μὲ ἀπασχολεῖ μερικὲς φορὲς ἡ σωτηρία τοῦ πατέρα μου, γιατὶ δὲν
εἶχε καμμιὰ σχέση μὲ τὴν Ἐκκλησία.
– Δὲν ξέρεις τὴν κρίση τοῦ Θεοῦ τὴν τελευταία στιγμή. Πότε σὲ ἀπασχολεῖ;
κάθε Σάββατο;
– Δὲν ἔχω παρακολουθήσει, ἀλλὰ γιατί τὸ Σάββατο;
– Γιατὶ αὐτὴν τὴν ἡμέρα τὴν δικαιοῦνται οἱ κεκοιμημένοι.
– Γέροντα, οἱ νεκροὶ ποὺ δὲν ἔχουν ἀνθρώπους νὰ προσεύχωνται γι᾿ αὐτοὺς
βοηθιοῦνται ἀπὸ τὶς προσευχὲς ἐκείνων ποὺ προσεύχονται γενικὰ γιὰ τοὺς
κεκοιμημένους;
– Καὶ βέβαια βοηθιοῦνται. Ἐγώ, ὅταν προσεύχωμαι γιὰ ὅλους τοὺς
κεκοιμημένους, βλέπω στὸν ὕπνο μου τοὺς γονεῖς μου, γιατὶ ἀναπαύονται ἀπὸ τὴν
προσευχὴ ποὺ κάνω. Κάθε φορὰ ποὺ ἔχω Θεία Λειτουργία, κάνω καὶ γενικὸ
μνημόσυνο γιὰ ὅλους τοὺς κεκοιμημένους καὶ εὔχομαι γιὰ τοὺς βασιλεῖς, γιὰ τοὺς
ἀρχιερεῖς κ.λπ. καὶ στὸ τέλος λέω «καὶ ὑπὲρ ὧν τὰ ὀνόματα οὐκ ἐμνημονεύθησαν». Ἂν
7 Πρβλ. Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, Περὶ τῶν ἐν πίστει κεκοιμημένων, ὅπως αἱ
περὶ αὐτῶν γινόμεναι λειτουργίαι καὶ εὐποιΐαι τούτους ὀνίνησιν, PG 95, 248.
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Δ’ «Οἰκογενειακή Ζωή» ‐ 760 ‐
καμμιὰ φορὰ δὲν κάνω εὐχὴ γιὰ τοὺς κεκοιμημένους, παρουσιάζονται γνωστοὶ
κεκοιμημένοι μπροστά μου. Ἕναν συγγενῆ μου, ποὺ εἶχε σκοτωθῆ στὸν πόλεμο, τὸν
εἶδα ὁλόκληρο μπροστά μου μετὰ τὴν Θεία Λειτουργία, τὴν ὥρα τοῦ μνημοσύνου,
γιατὶ αὐτὸν δὲν τὸν εἶχα γραμμένο μὲ τὰ ὀνόματα τῶν κεκοιμημένων, ἐπειδὴ
μνημονευόταν στὴν Προσκομιδὴ μὲ τοὺς ἡρωικῶς πεσόντες. Κι ἐσεῖς στὴν Ἁγία
Πρόθεση νὰ μὴ δίνετε νὰ μνημονευθοῦν μόνον ὀνόματα ἀσθενῶν, ἀλλὰ καὶ ὀνόματα
κεκοιμημένων, γιατὶ μεγαλύτερη ἀνάγκη ἔχουν οἱ κεκοιμημένοι.
Τὸ καλύτερο μνημόσυνο γιὰ τοὺς κεκοιμημένους
Τὸ καλύτερο ἀπὸ ὅλα τὰ μνημόσυνα ποὺ μποροῦμε νὰ κάνουμε γιὰ τοὺς
κεκοιμημένους εἶναι ἡ προσεκτικὴ ζωή μας, ὁ ἀγώνας ποὺ θὰ κάνουμε, γιὰ νὰ
κόψουμε τὰ ἐλαττώματά μας καὶ νὰ λαμπικάρουμε τὴν ψυχή μας. Γιατὶ ἡ δική μας
ἐλευθερία ἀπὸ τὰ ὑλικὰ πράγματα καὶ ἀπὸ τὰ ψυχικὰ πάθη, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν δική μας
ἀνακούφιση, ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ἀνακούφιση τῶν κεκοιμημένων
προπάππων ὅλης τῆς γενιᾶς μας. Οἱ κεκοιμημένοι νιώθουν χαρά, ὅταν ἕνας
ἀπόγονός τους εἶναι κοντὰ στὸν Θεό. Ἂν ἐμεῖς δὲν εἴμαστε σὲ καλὴ πνευματικὴ
κατάσταση, τότε ὑποφέρουν οἱ κεκοιμημένοι γονεῖς μας, ὁ παπποῦς μας, ὁ
προπάππος μας, ὅλες οἱ γενεές. «Δὲς τί ἀπογόνους κάναμε!», λένε καὶ
στενοχωριοῦνται. Ἂν ὅμως εἴμαστε σὲ καλὴ πνευματικὴ κατάσταση, εὐφραίνονται,
γιατὶ καὶ αὐτοὶ ἔγιναν συνεργοὶ νὰ γεννηθοῦμε καὶ ὁ Θεὸς κατὰ κάποιον τρόπο
ὑποχρεώνεται νὰ τοὺς βοηθήση. Αὐτὸ δηλαδὴ ποὺ θὰ δώση χαρὰ στοὺς
κεκοιμημένους εἶναι νὰ ἀγωνισθοῦμε νὰ εὐαρεστήσουμε στὸν Θεὸ μὲ τὴν ζωή μας,
ὥστε νὰ τοὺς συναντήσουμε στὸν Παράδεισο καὶ νὰ ζήσουμε ὅλοι μαζὶ στὴν αἰώνια
ζωή.
Ἑπομένως, ἀξίζει τὸν κόπο νὰ χτυπήσουμε τὸν παλαιό μας ἄνθρωπο, γιὰ νὰ
γίνη καινὸς καὶ νὰ μὴ βλάπτη πιὰ οὔτε τὸν ἑαυτό του οὔτε ἄλλους ἀνθρώπους, ἀλλὰ
νὰ βοηθάη καὶ τὸν ἑαυτό του καὶ τοὺς ἄλλους, εἴτε ζῶντες εἶναι εἴτε κεκοιμημένοι.
Ἡ παρρησία τῶν δικαίων πρὸς τὸν Θεὸ
– Γέροντα, στὴν πρὸς Ἀρχαρίους Ἐπιστολή σας γράφετε: «Παρόλο ποὺ
καταλαβαίνουν οἱ ἀληθινοὶ μοναχοὶ ὅτι αὐτὸ ποὺ ἀπολαμβάνουν σ᾿ αὐτὴν τὴν ζωὴ εἶναι
μέρος τῆς χαρᾶς τοῦ Παραδείσου καὶ ὅτι στὸν Παράδεισο θὰ εἶναι περισσότερη, ἐν
τούτοις ἀπὸ πολλὴ ἀγάπη πρὸς τὸν πλησίον τους θέλουν νὰ ζήσουν ἐπὶ τῆς γῆς, γιὰ νὰ
βοηθοῦν τοὺς ἀνθρώπους μὲ τὴν προσευχή, νὰ ἐπεμβαίνη ὁ Θεὸς καὶ νὰ βοηθιέται ὁ
κόσμος»8.
– Γράψε: «Θέλουν νὰ ζήσουν ἐπὶ τῆς γῆς, γιὰ νὰ συμπάσχουν μὲ τοὺς
ἀνθρώπους καὶ νὰ τοὺς βοηθοῦν μὲ τὴν προσευχή».
– Στὴν ἄλλη ζωή, Γέροντα, ἕνας σωστὸς μοναχὸς πάλι δὲν θὰ βοηθάη μὲ τὴν
προσευχή του τοὺς ἀνθρώπους;
8 Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορείτου, Ἐπιστολές, Ἱερὸν Ἡ συχαστήριον «Εὐαγγελιστὴς
Ἰωάννης ὁ Θεολόγος», ἔκδ. 6η, Σουρωτὴ Θεσσαλονίκης, 2002, σ. 49.
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Δ’ «Οἰκογενειακή Ζωή» ‐ 761 ‐
– Καὶ στὴν ἄλλη ζωὴ θὰ βοηθάη μὲ τὴν προσευχή του, ἀλλὰ δὲν θὰ ὑποφέρη,
ἐνῶ τώρα συμπάσχει· δὲν περνάει χαρούμενα ἐδῶ, «μὲ χαρούμενη τὴν ὄψη καὶ μὲ
βλέμμα λαμπερό»! Ὅσο ὅμως ὑποφέρει γιὰ τὸν πλησίον του, τόσο ἀνταμείβεται μὲ
θεία παρηγοριά, καὶ αὐτὸ εἶναι κατὰ κάποιον τρόπο καὶ ἡ πληροφορία ὅτι βοηθιέται ὁ
ἄλλος. Αὐτὴ ἡ παραδεισένια χαρὰ εἶναι ἡ θεία ἀνταμοιβὴ γιὰ τὸν πόνο ποὺ νιώθει γιὰ
τὸν ἀδελφό του.
– Δηλαδή, Γέροντα, οἱ Ἅγιοι ποὺ ἐπικαλούμαστε νὰ μᾶς βοηθήσουν δὲν
συμπάσχουν μαζί μας;
– Ἐκεῖ δὲν ἔχει πόνο, βρὲ παιδάκι μου! Στὸν Παράδεισο ὑποφέρουν; «Ἔνθα οὐκ
ἔστι πόνος οὐ λύπη οὐ στεναγμὸς»9 δὲν λέει; Ὕστερα οἱ Ἅγιοι ἔχουν ὑπ ὄψιν τους τὴν
θεία ἀνταμοιβὴ ποὺ θὰ λάβουν ὅσοι ἄνθρωποι βασανίζονται σ᾿ αὐτὴν τὴν ζωὴ καὶ
αὐτὸ τοὺς κάνει νὰ χαίρωνται. Μὰ καὶ ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς ποὺ ἔχει τόση ἀγάπη, τόση
εὐσπλαχνία, πῶς ἀντέχει αὐτὸν τὸν μεγάλο πόνο τῶν ἀνθρώπων; Ἀντέχει, γιατὶ ἔχει
ὑπ᾿ ὄψιν Του τὴν θεία ἀνταμοιβὴ ποὺ τοὺς περιμένει. Ὅσο δηλαδὴ βασανίζονται ἐδῶ
οἱ ἄνθρωποι, τόσο τοὺς ἀποταμιεύει ἐκεῖ οὐράνιο μισθό. Ἐνῶ ἐμεῖς αὐτὰ δὲν τὰ
βλέπουμε καὶ συμπάσχουμε μὲ ὅσους ὑποφέρουν. Γι᾿ αὐτό, ὅταν κάποιος τὰ βλέπη
λίγο αὐτὰ καὶ ἔχη ὑπ᾿ ὄψιν του τὴν ἀνταμοιβὴ ποὺ θὰ λάβουν, δὲν ὑποφέρει τόσο
πολύ.
– Ὅταν, Γέροντα, παρακαλοῦμε τὸν Θεὸ νὰ βοηθήση κάποιον κεκοιμημένο
ποὺ δὲν ἔχει ἀνάγκη, πάει χαμένη αὐτὴ ἡ προσευχή;
– Πῶς νὰ πάη χαμένη; Ὅταν λέμε «ἀνάπαυσον τὸν τάδε» καὶ αὐτὸς εἶναι σὲ
καλὴ θέση στὴν ἄλλη ζωή, δὲν παρεξηγεῖται· ἴσα‐ἴσα συγκινεῖται. «Γιά δές, λέει, ἐγὼ
εἶμαι σὲ καλὴ θέση καὶ ἐκεῖνοι ἀγωνιοῦν», ὁπότε φιλοτιμιέται καὶ μᾶς βοηθάει πιὸ
πολύ, πρεσβεύοντας στὸν Θεὸ γιὰ μᾶς. Ἀλλὰ ποῦ νὰ ξέρης σὲ τί κατάσταση βρίσκεται
ὁ ἄλλος; Φυσιολογικὰ κάνεις εὐχὴ πρῶτα γι᾿ αὐτοὺς ποὺ γνωρίζεις ὅτι μὲ τὴν ζωή
τους λύπησαν τὸν Θεὸ καὶ εὔχεσαι καὶ γιὰ ἄλλες ἀνάλογες περιπτώσεις καὶ ὕστερα
εὔχεσαι καὶ γιὰ ὅλους τοὺς κεκοιμημένους.
Ἡ μέλλουσα Κρίση
– Γέροντα, πῶς ἐξαγνίζεται ἡ ψυχή;
– Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἐργασθῆ τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, κάνη δουλειὰ στὸν ἑαυτό
του καὶ καθαρισθῆ ἀπὸ τὰ πάθη, τότε ὁ νοῦς φωτίζεται, φθάνει σὲ ὕψος θεωρίας, καὶ
ἡ ψυχὴ λαμπρύνεται καὶ γίνεται ὅπως ἦταν πρὶν ἀπὸ τὴν πτώση τῶν Πρωτοπλάστων.
Σὲ τέτοια κατάσταση θὰ βρίσκεται μετὰ τὴν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν. Μπορεῖ ὅμως ὁ
ἄνθρωπος νὰ δῆ τὴν ἀνάσταση τῆς ψυχῆς του πρὶν ἀπὸ τὴν κοινὴ ἀνάσταση, ἂν
καθαρισθῆ τελείως ἀπὸ τὰ πάθη. Τὸ σῶμα του τότε θὰ εἶναι ἀγγελικό, ἄυλο, καὶ δὲν
θὰ νοιάζεται γιὰ τροφὴ ὑλική.
– Γέροντα, πῶς θὰ γίνη ἡ μέλλουσα Κρίση;
9 Βλ. Εὐχολόγιον τὸ Μέγα, Ἀκολουθία Νεκρώσιμος, σ. 411.
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Δ’ «Οἰκογενειακή Ζωή» ‐ 762 ‐
– Στὴν μέλλουσα Κρίση θὰ ἀποκαλυφθῆ σὲ μιὰ στιγμὴ ἡ κατάσταση τοῦ κάθε
ἀνθρώπου καὶ μόνος του καθένας θὰ τραβήξη γιὰ ᾿κεῖ ποὺ εἶναι. Καθένας θὰ βλέπη10
σὰν σὲ τηλεόραση τὰ δικά του χάλια καὶ τὴν πνευματικὴ κατάσταση τοῦ ἄλλου. Θὰ
καθρεφτίζη τὸν ἑαυτό του στὸν ἄλλον καὶ θὰ σκύβη τὸ κεφάλι καὶ θὰ πηγαίνη στὴν
θέση του. Δὲν θὰ μπορῆ λ.χ. νὰ πῆ μιὰ νύφη ποὺ καθόταν μπροστὰ στὴν πεθερά της
σταυροπόδι καὶ ἡ πεθερά της μὲ σπασμένο πόδι φρόντιζε τὸ ἐγγονάκι: «γιατί, Χριστέ
μου, βάζεις τὴν πεθερά μου στὸν Παράδεισο κι ἐμένα δὲν μὲ βάζεις;», ἐπειδὴ θὰ
ἔρχεται μπροστά της ἐκείνη ἡ σκηνή. Θὰ θυμᾶται τὴν πεθερά της ποὺ στεκόταν ὄρθια
μὲ σπασμένο πόδι καὶ φρόντιζε τὸ ἐγγονάκι της καὶ δὲν θὰ ἔχη μοῦτρα νὰ πάη στὸν
Παράδεισο, ἀλλὰ οὔτε καὶ θὰ χωράη στὸν Παράδεισο. Ἢ οἱ μοναχοὶ θὰ βλέπουν τί
δυσκολίες, τί δοκιμασίες εἶχαν οἱ κοσμικοὶ καὶ πῶς τὶς ἀντιμετώπισαν καί, ἂν δὲν
ἔχουν ζήσει σωστά, θὰ σκύψουν τὸ κεφάλι καὶ θὰ τραβήξουν μόνοι τους γιὰ ἐκεῖ ποὺ
θὰ εἶναι. Θὰ δοῦν ἐκεῖ οἱ μοναχὲς, ποὺ δὲν εὐαρέστησαν στὸν Θεό, ἡρωίδες μάνες, ποὺ
οὔτε ὑποσχέσεις ἔδωσαν, οὔτε τὶς εὐλογίες καὶ τὶς εὐκαιρίες τὶς δικές τους εἶχαν, πῶς
ἀγωνίσθηκαν καὶ σὲ τί κατάσταση πνευματικὴ ἔφθασαν, καὶ ἐκεῖνες, καλόγριες, μὲ τί
μικροπρέπειες ἀσχολοῦνταν καὶ βασανίζονταν, καὶ θὰ ντρέπωνται! Ἔτσι μοῦ λέει ὁ
λόγισμὸς ὅτι θὰ γίνη ἡ Κρίση. Δὲν θὰ πῆ δηλαδὴ ὁ Χριστός: «ἔλα ἐδῶ ἐσύ, τί ἔκανες;» ἢ
«ἐσὺ θὰ πᾶς στὴν κόλαση, ἐσὺ στὸν Παράδεισο», ἀλλὰ ὁ καθένας θὰ συγκρίνη τὸν
ἑαυτό του μὲ τὸν ἄλλον καὶ θὰ τραβήξη γιὰ ἐκεῖ ποὺ θὰ εἶναι11.
Ἡ μέλλουσα ζωὴ
– Γέροντα, ἔφερα γλυκὰ νὰ κεράσετε.
– Δὲς πῶς χαίρονται! Στὴν ἄλλη ζωὴ θὰ λέμε: «Μὲ τί χαζὰ χαιρόμασταν! Τί
μᾶς συγκινοῦσαν τότε!». Ἐνῶ τώρα σκιρτάει ἡ καρδιὰ γι᾿ αὐτά.
– Γέροντα, πῶς θὰ τὸ καταλάβουμε αὐτὸ ἀπὸ τώρα;
– Ἅμα τὸ καταλάβετε αὐτὸ ἀπὸ τώρα, δὲν θὰ τὸ πῆτε μεθαύριο στὴν ἄλλη ζωή.
Πάντως, ὅσοι βρίσκονται ἐκεῖ ἐπάνω, καλὰ περνοῦν. Ξέρεις τί ἐργόχειρο κάνουν ἐκεῖ
στὸν Οὐρανό; Συνέχεια δοξολογοῦν τὸν Θεό.
– Γέροντα, γιατί τὸ σῶμα τοῦ νεκροῦ λέγεται «λείψανο»;
– Γιατὶ εἶναι ὅ,τι μένει ἐδῶ στὴν γῆ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο μετὰ τὸν θάνατο. Ὁ
κυρίως ἄνθρωπος, ποὺ εἶναι ἡ ψυχή, φεύγει στὸν Οὐρανό. Στὴν μέλλουσα Κρίση θὰ
ἀναστήση ὁ Θεὸς καὶ τὸ σῶμα, γιὰ νὰ κριθῆ μὲ αὐτὸ ὁ ἄνθρωπος, γιατὶ μὲ αὐτὸ ἔζησε
καὶ ἁμάρτησε. Στὴν ἄλλη ζωὴ ὅλοι θὰ ἔχουν τὸ ἴδιο σῶμα – πνευματικὸ σῶμα ‐, τὸ
10 Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς γράφει: «Μὴ γὰρ οἰέσθω τις, ὅτι οὐκ ἀναγνωρισμὸς
ἑκάστου πρὸς ἕκαστον ἐπὶ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης συναγωγῆς γενήσεται. Ναί, ὄντως ἕκαστος
ἀναγνωριεῖ τὸν πλησίον αὐτοῦ, οὐ τῷ τοῦ σώματος σχήματι, ἀλλὰ τῷ διορατικῷ τῆς ψυχῆς
ὄμματι». PG 95, 276Α.
11 Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος γράφει: «Καὶ ἁπλῶς πᾶς ἄνθρωπος ἁμαρτωλὸς ἐν
τῆ φοβερᾷ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως ἀπεναντίας αὐτοῦ εἰς τὴν αἰωνίαν ζωὴν καὶ εἰς τὸ ἀνεκλάλητον
ἐκεῖνο φῶς ὄψεται τὸν ὅμοιον αὐτοῦ καὶ κριθήσεται παρ᾿ αὐτοῦ», Περὶ μετανοίας, Λόγος Ε´,
Sources Chrétiennes 96, 434.
Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Δ’ «Οἰκογενειακή Ζωή» ‐ 763 ‐
ἴδιο ἀνάστημα, καὶ οἱ κοντοὶ καὶ οἱ ψηλοί, τὴν ἴδια ἡλικία, καὶ οἱ νέοι καὶ οἱ γέροι καὶ
τὰ μωρά, ἀφοῦ ἡ ψυχὴ εἶναι ἴδια. Θὰ ὑπάρχη δηλαδὴ μιὰ ἀγγελικὴ ἡλικία.

 Η ΑΓΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΙΣ, ΕΝΟΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΓΙΟΥ!!!

 «Πολλές φορές βλέπω στον αγώνα του άλλου κάτι…

Καταλαβαίνω ή ξέρω τί έχει κάνει…

Όμως από σεβασμό δεν του λέω τίποτε, αν δεν μου το πή ο ίδιος. Το θεωρώ εκβιασμό, ατιμία, να του το πω, την στιγμή που εκείνος δεν θέλει μόνος του να το φανερώση.

Είναι λεπτό το θέμα, διότι θα τον ρεζιλέψης…

Πώς να βιάσης τον άλλον;

Διαβάστε περισσότερα »

 Η ΠΛΟΥΣΙΟΠΑΡΟΧΟΣ ΘΕΙΑ ΧΑΡΙΣ, ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΑΠΕΙΝΩΣ ΥΠΟΧΩΡΟΥΝΤΑ!!!

 Είπε κάποια αδελφή εις τον Άγιο Παΐσιο:

«Γέροντα, όταν διαφωνούμε με κάποια αδελφή και επιμένει η καθεμιά στη γνώμη της, φθάνουμε σε αδιέξοδο και τελικά νευριάζω».

 

Και απήντησε ο αγιασμένος Γέροντας:

«Κοίταξε. Πρέπει η μία από τις δύο σας να ταπεινωθή και να υποχωρήση!

Αλλιώς δεν γίνεται τίποτε.

Διαβάστε περισσότερα »

 
– Γέροντα, στὴν ἄλλη ζωὴ ὅσοι θὰ εἶναι στὴν Κόλαση θὰ βλέπουν αὐτοὺς ποὺ θὰ εἶναι στὸν Παράδεισο;
– Κοίταξε, ὅπως αὐτοὶ ποὺ εἶναι τὴν νύχτα ἔξω στὸ σκοτάδι βλέπουν ὅσους εἶναι μέσα σὲ ἕνα δωμάτιο φωτισμένο, ἔτσι καὶ ὅσοι θὰ βρίσκωνται στὴν κόλαση θὰ βλέπουν ὅσους θὰ εἶναι στὸν Παράδεισο. Καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι μεγαλύτερη κόλαση.

 

Το καλύτερο φάρμακο για μια αρρώστια είναι η πνευματική χαρά, γιατί σκορπάει την θεία Χάρη στην ψυχή

byKixemta

Άγιος Παϊσιος
Όταν κανείς είναι ψυχικά καλά, ο σωματικός πόνος ελαφρώνει.
Όταν δεν είναι καλά ψυχικά, η άσχημη ψυχική κατάσταση επιδεινώνει την υγεία του.
Πάρε έναν καρκινοπαθή που τον έχουν ξεγραμμένο οι γιατροί. Αν πιστεύει στον Θεό και βρεθεί σε μια χαρούμενη πνευματική ατμόσφαιρα, μπορεί να ζήση περισσότερο, ενώ διαφορετικά μπορεί να λιώσει από την στενοχώρια του και να σβήσει μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Καμιά φορά μπορεί κάποιος από ιατρικής πλευράς να είναι υγιής, οι εξετάσεις να μη δείχνουν τίποτε, αλλά, αν έχει κάτι που τον σακατεύει ψυχικά, τότε να μην είναι πραγματικά καλά. Γιατί οι περισσότερες αρρώστιες από την στενοχώρια ξεκινούν. Όλοι οι άνθρωποι έχουν κάποιο ευαίσθητο σημείο. Μια στενοχώρια άλλον θα τον χτυπήσει στο στομάχι, άλλον στο κεφάλι.
Το καλύτερο φάρμακο για μια αρρώστια είναι η πνευματική χαρά, γιατί σκορπάει την θεία Χάρη στην ψυχή. Η πνευματική χαρά έχει την μεγαλύτερη ιαματική δύναμη για όλες τις αρρώστιες. Είναι η θεϊκή αλοιφή που επουλώνει τις πληγές, ενώ η στενοχώρια τις ερεθίζει. 

 

πηγή

Facebook