Τετάρτη 29 Νοεμβρίου 2023

Ἁγιορείτικη ἀναίρεση τῶν λεγομένων τοῦ πατρός Βασιλείου Βολουδάκη, γιὰ τὸν Ἅγιο Παΐσιο καὶ τὸ χειρόγραφό του «Σημεῖα τῶν καιρῶν»

Γράφει ὁ Γέρων Ἀρσένιος καὶ ὁ Μοναχός Ἡσαΐας, ἐκ τοῦ Ἱεροῦ Κελλίου «Γενέθλιον τῆς Θεοτόκου - “Παναγούδα”» Ἅγιον Ὄρος
Ὁ π. Βασίλειος Βολουδάκης μηρυκάζει τίς παραποιήσεις καί τίς πλάνες του.
Ἀγαπητός ἀδελφός μᾶς ἀπέστειλε ἀποσπάσματα ἀπό δύο πρόσφατες ὁμιλίες τοῦ π. Βασιλείου Βολουδάκη (στό ἑξῆς: π. Β.). Μέ ἔκπληξιν, ἀλλά καί βαθύτατη θλίψιν, ἀκούσαμε τόν π. Β. νά ἀναμασᾶ ὅσα πεπλανημένα, ἀλλά καί ψευδῆ καί ἀνυπόστατα, ἤδη ἀπό τοῦ 1986 καί κατά διαστήματα ἔχει γράψει, μέ διάφορες παραλλαγές καί ἀντιφάσεις, σχετικῶς μέ τό 666, τίς ταυτότητες, τό χάραγμα, τόν Ἅγιο Παΐσιο, τήν θέσιν τῆς Ἐκκλησίας, κ.λπ., καί διά τά ὁποῖα ἔχει δεχθεῖ πληθώρα ἀναιρέσεων. Τό φαιδρόν δέ -ἤ μᾶλλον ἀξιοθρήνητον- εἶναι ὅτι ἔχει τό κουράγιο νά καυχᾶται ἀνερυθρίαστα ὅτι οὐδείς ἐτόλμησε νά ἀναιρέσει τίς «θεολογικές» του θέσεις! Κατόπιν παροτρύνσεως ἀδελφῶν καί διά νά μήν μένη τό ψεῦδος καί ἡ πλάνη ἀναπάντητη καί ἐπηρεάζει τούς ἁπλοϊκούς, ἀλλά καί τούς...

Στό Σινά, ἐκεῖ στὸ ἀσκητήριο τῶν ἁγίων Γαλακτίωνος καὶ Ἐπιστήμης ἀσκήθηκε ὁ Ἅγιος Παΐσιος

Ὁ Ἅγιος Παΐσιος ἄφησε ὁριστικὰ τὸ Στόµιο στὶς 30 Σεπτεµβρίου 1962 καὶ ἀναχώρησε γιὰ τὸ Θεοβάδιστο Ὅρος Σινά, ὅπου ἐγκαταστάθηκε στο ἀσκητήριο τῶν ἁγίων Γαλακτίωνος καὶ Ἐπιστήμης, ποῦ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ Ἐκκλησάκι καὶ ἕνα πολὺ μικρὸ συνεχόμενο Κελλάκι. 
Βρίσκεται σὲ ὡραία θέση σὲ ὕψωμα, ἀπέναντι ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν ἁγία Κορυφή, καὶ ἀπέχει λιγώτερο ἀπὸ μία ὥρα ἀπὸ τὸ Μοναστήρι. Διακόσια μέτρα πιὸ πάνω βρίσκεται ἡ σπηλιὰ τοῦ ἁγίου Γαλακτίωνος καὶ λίγο πιὸ πίσω εἶναι ἡ Σκήτη ποῦ ἔμενε ἡ ἁγία Ἐπιστήμη μὲ τὶς ἄλλες ἀσκήτριες.
Ἅγια μέρη, εὐλογημένα. Παρ' ὅλη τὴν αὐχμηρότητά τους, ἐμπνέουν αὐτὰ τὰ βράχια. Ἐκεῖ ψηλὰ λοιπόν, σὰν ἀετός, ἔστησε ὁ Γέροντας τὴν φωλιά του -Μετὰ ἀπ’ τὸ Στόμιο, Γέροντα, πῆγες στὸ ἐρημικὸ Σινὰ καὶ συγκεκριμένα στὸ ἀσκητήριο τῆς Ἁγίας Ἐπιστήμης. Ἐκεῖ πῶς ἦταν ἢ ζωή; ρώτησε ἕνας ἄλλος, πού γνώριζε ἀπὸ παλιὰ τὸν Γέροντα...

Ἅγιος Παΐσιος: "Μᾶς πήγαιναν στὴν Ἐκκλησία οἱ δάσκαλοι στὶς γιορτές, καὶ ἃς χάναμε κανένα μάθημα. Σκοπὸς τους τώρα εἶναι νὰ ἀπομακρύνουν τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία"

ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΛΟΓΟΙ Α’, 
ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ» 
ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1999
Μικρὸ παιδάκι, πόσο μὲ βοηθοῦσε ποὺ πήγαινα στὴν Ἐκκλησία! Εἴχαμε καλὸ δάσκαλο στὸ Δημοτικὸ καὶ μᾶς βοηθοῦσε καὶ αὐτός. Μᾶς μάθαινε ἐθνικὰ ἄσματα καὶ ἐκκλησιαστικοὺς ὕμνους. Στὴν Ἐκκλησία τὶς Κυριακὲς ψάλλαμε τὴν Δοξολογία, «Ταῖς πρεσβείαις….», «Ἅγιος ὁ Θεός», τὸ Χερουβικό.
- Καὶ τὰ κοριτσάκια ψάλλανε;...
- Ναί, ὅλα μαζί τα παιδιά. Παλιά, ἡ Ἐκκλησία ἦταν δίπλα στὸ σχολεῖο καὶ παίζαμε γύρω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, στὴν αὐλή της. Μᾶς πήγαιναν στὴν Ἐκκλησία οἱ δάσκαλοι στὶς γιορτές, καὶ ἃς χάναμε κανένα μάθημα. Προτιμοῦσε ὁ δάσκαλος νὰ χάση μιὰ ὥρα, γιὰ νὰ λειτουργηθοῦν τὰ παιδιά. Ἔτσι τὰ παιδιὰ διδάσκονταν, ἁγιάζονταν, γίνονταν ἀρνάκια. Εἴχαμε καὶ ἕναν δάσκαλο Ἑβραῖο, ἀλλὰ θρησκευτικὰ δὲν μᾶς δίδασκε• ἐρχόταν μιὰ δασκάλα καὶ μᾶς ἔκανε θρησκευτικά. Παρ’ ὅλο ὅμως ποὺ ἦταν Ἑβραῖος, μᾶς πήγαινε μέχρι τὴν Ἐκκλησία. Καὶ στὴν Ἐκκλησία ὅλα τα παιδιὰ στεκόμασταν ὄρθια, ἥσυχα.
Καὶ βλέπω σήμερα ποὺ ἀπομακρύνουν τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, πὼς ἔχουν ἀγριέψει! Ἐνῶ στὴν Ἐκκλησία τὸ παιδάκι θὰ ἠρεμήση, θὰ γίνη καλὸ παιδί, γιατί δέχεται τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ, ἁγιάζεται. Δὲν τὰ ἀφήνουν νὰ....

Σκέψεις, Νουθεσίες καί Προβληματισμοί ἀπό συνομιλία του μέ τόν Ἅγιο Παΐσιο

Παρέμβαση ἀπό π. Ἀναστάσιο Τραϊφόρο,
ἐφημέριο Ἱ. Ν. Ἁγίου Ἀθανασίου Μαρκοπούλου Ὠρωποῦ
Ἅγιοι Πατέρες καλησπέρα σας,
Ἀγαπητοί ἀδελφοί καλησπέρα σας,
Μέ παρεκάλεσε ὁ π. Ἰωάννης Φωτόπουλος νά πῶ δυό πράματα, αὐτά πού εἴχαμε ζήσει ἐπισκεπτόμενοι τόν ἅγιο Παΐσιο τακτικά ὡς μαθητές τῆς Ἀθωνιάδος Σχολῆς στό Ἅγιο Ὄρος.
Ἐνῶ μᾶς τά ΄λεγε ἐντυπωσιαζόμασταν. Ὅλα αὐτά πού ἔχει γράψει, τά ἀκούγαμε ἀπό τά χείλη τοῦ ἁγίου καί τά ἐντυπώναμε. Μᾶς ἔλεγε πολλές φορές ¨μήν τά λέτε αὐτά στόν κόσμο, γιατί δέν καταλαβαίνει καί πολύ¨. Ἐμεῖς ἀπό ἐνθουσιασμό τά λέγαμε στίς διακοπές μας, ὅταν βγαίναμε κτλ. σέ ὁρισμένους ἀνθρώπους πού πίστευαν, διότι ὁ ἅγιος δέν ἤθελε νά λέμε τέτοια πράματα, ἱερά, σέ ἀνθρώπους...

Ἡ ἀγάπη τοῦ Ὁσίου Παϊσίου τοῦ Ἁγιορείτου γιὰ τὸν Ὅσιο Ἰσαὰκ τὸν Σύρο.

Ἔλεγε ὁ Ἅγιος Γέροντας Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης, ὅτι κάποτε μελετώντας τὸν Ἀββᾶ Ἰσαὰκ, ἔμεινε σὲ μία φράση του στοχαζόμενος καὶ προσευχόμενος γιὰ δύο ὁλόκληρες ὧρες!

Ὁ Ὅσιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης προτρέπει ὄχι μόνο τούς προχωρημένους Ἡσυχαστὲς νὰ μελετοῦν τὸν Ἀββᾶ Ἰσαάκ, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀρχαρίους. Γράφει σχετικά: «Πολὺ θὰ σὲ βοηθήσει ὁ Ἀββᾶς Ἰσαάκ, διότι καὶ τὸ βαθύτερο νόημα τῆς ζωῆς δίνει νὰ καταλάβει κανείς, καὶ κάθε εἴδους μικρὸ ἢ μεγάλο κόμπλεξ καὶ ἐὰν...

Ἅγιος Παΐσιος Ἁγιορείτης: "Ὁ Καλὸς Θεὸς οἰκονομάει γιὰ τὸν κάθε ἄνθρωπο ἕναν σταυρὸ ἀνάλογο μὲ τὴν ἀντοχή του, ὄχι γιὰ νὰ βασανιστῆ, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἀνεβῆ ἀπὸ τὸν σταυρὸ στὸν Οὐρανὸ"

Ἀπό τό Βιβλίο Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου
ΛΟΓΟΙ Δ' «Οἰκογενειακή Ζωή»
ἐκδόσεις ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ὁ ΘΕΟΛΟΓΟΣ» ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Οἱ σταυροὶ τῶν δοκιμασιῶν
– Γέροντα, τὸ σταυρουδάκι ποὺ μοῦ δώσατε τὸ φορῶ συνέχεια καὶ μὲ βοηθάει στὶς δυσκολίες μου.
– Νά, τέτοια σταυρουδάκια εἶναι οἱ δικοί μας σταυροί, σὰν αὐτὰ ποὺ κρεμοῦμε στὸν λαιμό μας καὶ μᾶς προστατεύουν στὴν ζωή μας. Τί νομίζεις, ἔχουμε μεγάλο σταυρὸ ἐμεῖς; Μόνον ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ μας ἦταν πολὺ βαρύς, γιατὶ ὁ Χριστὸς ἀπὸ ἀγάπη πρὸς ἐμᾶς τοὺς ἀνθρώπους δὲν θέλησε νὰ χρησιμοποιήση γιὰ τὸν ἑαυτό Του τὴν θεϊκή Του δύναμη. Καὶ στὴν συνέχεια σηκώνει τὸ βάρος τῶν σταυρῶν ὅλου τοῦ κόσμου καὶ μᾶς ἐλαφρώνει ἀπὸ τοὺς πόνους τῶν δοκιμασιῶν μὲ τὴν θεία Του βοήθεια καὶ μὲ τὴν...

 

Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης: "Οἱ λογισμοὶ τοῦ ἀνθρώπου δείχνουν τὴν πνευματική του κατάσταση"

Ἀπό τό Βιβλίο Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου
ΛΟΓΟΙ Γ' «Πνευματικὸς Ἀγώνας» σελ.19
ἐκδόσεις ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ὁ ΘΕΟΛΟΓΟΣ» ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Οἱ λογισμοὶ τοῦ ἀνθρώπου δείχνουν τὴν πνευματική του κατάσταση
–Γέροντα, πῶς γίνεται τὸ ἴδιο πράγμα νὰ τὸ βλέπουν διαφορετικὰ δύο ἄνθρωποι;
–Ὅλα τὰ μάτια βλέπουν τὸ ἴδιο καθαρά; Γιὰ νὰ δῆ κανεὶς καθαρά, πρέπει νὰ ἔχη τὰ μάτια τῆς ψυχῆς του ὑγιέστατα, γιατὶ τότε ἔχει τὴν ἐσωτερικὴ καθαρότητα.
–Γιατί, Γέροντα, μερικὲς φορές, τὸ ἴδιο περιστατικὸ ἕνας τὸ θεωρεῖ εὐλογία καὶ ἄλλος δυστυχία;
–Καθένας τὸ ἑρμηνεύει ἀνάλογα μὲ τὸν λογισμό του. Τὸ κάθε πράγμα μπορεῖς νὰ τὸ δῆς ἀπὸ τὴν καλή του πλευρὰ ἢ ἀπὸ τὴν κακή του πλευρά. Εἶχα ἀκούσει τὸ ἑξῆς περιστατικό:

Σὲ ἕνα μοναστήρι ποὺ βρισκόταν σὲ κατοικημένη...

Ἀρχιμανδρίτης Φώτιος Ἰωακείμ: Ἀναμνήσεις ἀπὸ συναντήσεις μου μὲ τὸν ὅσιο Γέροντα Παΐσιο τὸν Ἁγιορείτη

Αἴτει Χριστόν, Παΐσιε θεοφόρε, εἰρήνην ἡμῖν δοῦναι καὶ σωτηρίαν
Γράφει ὁ Ἀρχιμανδρίτης Φώτιος Ἰωακεὶμ, Πρωτοσύγκελλος Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μόρφου
Σήμερα, μὲ τὴν εὐλογία τοῦ ἐπισκόπου μου, Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου, ἐκπληρώνω τὴν ἀπὸ παλαιὰ ἐπιθυμία μου ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπόσχεσή μου σὲ διάφορους ἐν Χριστῷ ἀδελφοὺς καὶ πνευματικά μου τέκνα, ἀλλὰ καί, κατ᾽ ἐλάχιστο, τὴν μεγάλη μου ὀφειλὴ στὸν ἅγιο Γέροντα Παΐσιο, τὸν γνήσιο τοῦτο ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ καὶ μεσίτη καὶ ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὸν Κύριο, νὰ κοινοποιήσω τὰ ὅσα ἐφεξῆς ἀναφέρω.
Τὰ ἐδῶ γραφόμενα ἀποτελοῦν τὶς μέχρι καὶ σήμερα ἔντονα ζῶσες ἀναμνήσεις τῶν συναντήσεών μου μὲ τὸν ὅσιο Γέροντα Παΐσιο, ποὺ ἀξιώθηκα νὰ ἔχω ὡς φοιτητὴς στὴν Ἀθῆνα, κατὰ τὴν περίοδο 1981-1985. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐπισκέφθηκα, θυμᾶμαι, δέκα συνολικὰ φορὲς τὸ Ἅγιον Ὄρος, καὶ εἶχα τὴν εὐλογία καὶ κατὰ τὶς δέκα νὰ συναντήσω τὸν Γέροντα καὶ νὰ συνομιλήσω μαζί του. Ἐδῶ, ἐξομολογητικῶς καὶ χαριέντως, νὰ ἀναφέρω ὅτι εἶχα γράψει ἕνα ἁπλὸ ἀπολυτίκιο πρὸς τὸν ὅσιο Ἀρσένιο τὸν Καππαδόκη, τὸ ὁποῖο, κάθε φορὰ ποὺ βάδιζα πρὸς τὴν...

Ἅγιος Παΐσιος: Ἡ νηστεία νὰ γίνεται μὲ φιλότιμο…

   Ἀπόσπασμα ἀπό τίς σελίδες 182-186 τοῦ βιβλίου:
ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ
ΛΟΓΟΙ Δ΄ 
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΦΥΠΝΙΣΗ
ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ
«ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ»
Μὲ τὴν νηστεία ὁ ἄνθρωπος δείχνει τὴν προαίρεσή του. Κάνει ἀπὸ φιλότιμο μιὰ ἄσκηση καὶ ὁ Θεὸς βοηθάει. Ἄν ὅμως ζορίζη τὸν ἑαυτό του καὶ πῆ «τί νὰ κάνω; εἶναι Παρασκευή, πρέπει νὰ νηστέψω», θὰ βασανίζεται. Ἐνῶ, ἄν μπῆ στὸ νόημα καὶ νηστέψη ἀπὸ ἀγάπη γιὰ τὸν Χριστό, θὰ χαίρεται. «Αὐτὴν τὴν ἡμέρα, νὰ σκεφθῆ, ὁ Χριστὸς σταυρώθηκε· οὔτε νερὸ δὲν Τοῦ ἔδωσαν νὰ πιῆ· ξίδι Τοῦ ἔδωσαν. Κι ἐγὼ δὲν θὰ πιῶ νερὸ ὅλη τὴν ἡμέρα». Ἄν τὸ κάνη αὐτὸ, τότε θὰ νιώθη ἀνώτερη χαρὰ μέσα του ἀπὸ αὐτὸν ποὺ πίνει τὰ καλύτερα ἀναψυκτικά!
Καὶ βλέπεις, πολλοὶ κοσμικοὶ μιὰ Μεγάλη Παρασκευὴ δὲν μποροῦν νὰ νηστέψουν, ἀλλὰ ἔξω ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖο μποροῦν νὰ κάθωνται καὶ νὰ κάνουν ἀπεργία πείνας γιὰ ἕνα πεῖσμα, γιὰ νὰ πετύχουν κάτι. Ἐκεῖ ὁ διάβολος τούς δίνει κουράγιο.

Αὐτοκτονία εἶναι αὐτὸ ποὺ κάνουν. Ἄλλοι πάλι, ὅταν ἔρχεται τὸ Πάσχα, ψάλλουν τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη» μὲ χαρὰ καὶ μὲ ὅλη τους τὴν δύναμη, γιατὶ θὰ φᾶνε καλά. Μοιάζουν μὲ τοὺς...

Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης:”Κοιτάξτε νὰ διορθωθῆτε, γιὰ νὰ δικαιοῦσθε τὴν θεία βοήθεια. Νὰ στηριχθῆτε ἀκόμη περισσότερο στὸν Θεό. Θὰ ἔχουμε πιὸ δύσκολα χρόνια.”

Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης:”Κοιτάξτε νὰ διορθωθῆτε, γιὰ νὰ δικαιοῦσθε τὴν θεία βοήθεια. Νὰ στηριχθῆτε ἀκόμη περισσότερο στὸν Θεό. Θὰ ἔχουμε πιὸ δύσκολα χρόνια.”
Ἀπό τό Βιβλίο Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου
ΛΟΓΟΙ Β’ «Πνευματικὴ Ἀφύπνιση» σελ.185
ἐκδόσεις ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ὁ ΘΕΟΛΟΓΟΣ» ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Κατάσταση πνευματική,ὀχυρὸ πνευματικὸ
Σήμερα εἶναι καιρὸς νὰ ἑτοιμασθοῦν οἱ ψυχές, γιατί, ἂν συμβῆ κάτι, δὲν ξέρω τί θὰ γίνη. Εἴθε νὰ μὴν ἐπιτρέψη ὁ Θεὸς νὰ ἔρθουν δύσκολες μέρες, ἀλλὰ ἂν ἔρθουν, μὲ ἕναν μικρὸ σεισμό, μὲ ἕνα τράνταγμα, θὰ σωριάσουν ὁλόκληρες ἀδελφότητες, ὁλόκληρα μοναστήρια, γιατὶ ὁ καθένας θὰ πάη νὰ σώση τὸν ἑαυτό του καὶ θὰ τραβήξη τὴν πορεία του. Χρειάζεται πολλὴ προσοχή, γιὰ νὰ μὴ μᾶς ἐγκαταλείψη ὁ Θεός. Οἱ ψυχὲς νὰ ἔχουν κάτι πνευματικό. Αὐτὸ σᾶς τιμάει. Θὰ γίνη μεγάλο τράνταγμα. Τόσα σᾶς λέω, τόσο σκληρὰ ἔχω μιλήσει! Ἐμένα κάτι νὰ μοῦ ἔλεγαν, θὰ προβληματιζόμουν, θὰ σκεφτόμουν γιατί μοῦ τὸ εἶπαν, τί ἤθελαν. Γιὰ νὰ μὴν πῶ βράδυα, ἕνα βράδυ δὲν θὰ κοιμόμουν. Ἂν δὲν ἔβλεπα τὰ δύσκολα χρόνια ποὺἔρχονται, δὲν θὰ ἀνησυχοῦσα τόσο. Ἀλλὰ αὐτὸ… ποὺ βλέπω εἶναι ὅτι ἀργότερα θὰ δυσκολευθῆτε πολύ. Δὲν μὲ καταλαβαίνετε. Τότε θὰ μὲ καταλάβετε.

 Γέροντα, ἐνῶ φέρνω ταπεινοὺς λογισμούς, στὸ βάθος, μέσα μου, ὑπάρχει μιὰ αὐτοεκτίμηση. Πῶς συμβιβάζονται αὐτά;
– Ἐσὺ ἁπλῶς φέρνεις στὸν νοῦ σου ταπεινοὺς λογισμούς, ἀλλὰ αὐτοὶ οἱ λογισμοὶ δὲν ἀγγίζουν τὴν καρδιά σου. Ἂν ἄγγιζαν τὴν καρδιά σου, θὰ σὲ ἀλλοίωναν ἐσωτερικά, μὲ τὴν καλὴ ἔννοια, καὶ θὰ ἤσουν ἄγγελος. Τὸ πᾶν εἶναι ἡ καρδιακὴ ταπείνωση. Τί λέει ὁ Ἀββᾶς Ἰσαάκ; «Ὁ ἀληθινὰ ταπεινὸς δὲν ψάχνει μὲ τὸν νοῦ του νὰ βρῆ τρόπους νὰ ταπεινωθῆ, ἀλλὰ εἶναι πραγματικὰ ταπεινὸς κατὰ τὴν καρδίαν».